Kapağı açtığımda gözlerimle ilk karşılaştığım manzara içimi boşalttı. Kutunun iç kısmında iki adet küçük bandaj halkası gördüm. Hastanede hemşire tarafından hazırlanmış olan bu halkalar, beyaz bir kumaş üzerine yan yana yerleştirilmişti. Alt kısımda katlanmış bir fotoğraf ve Duru’nun titrek bir el yazısıyla yazılmış bir mektup duruyordu. Fotoğrafta yan yana oturmuş durumdaydık; benim boynumda kravat, onun başında ise beyaz bir eşarp bulunuyordu. İkimiz de gülümsemekteydik. O anın ne kadar önemli olduğunu o gün yaşarken tam anlamış değildim.
Nazlı, yanımda sessiz bir şekilde yerini aldı. “Mektubu yalnız okumanı isterdi,” dedi. “İstersen burada kalabilirim.” Ona teşekkür ederek arabaya geçtim. Zarfı dikkatlice açtığımda, ilk cümlede durdum: “Sevgili Baran, eğer bunu okuyorsan benim için endişelenmeyi artık bırakabilirsin.” Gözlerim doldu. Duru, ölümün yaklaşmasına rağmen hala bana teselli vermeye çalışıyordu.
Mektubunda hastaneye ilk geldiği zaman tüm insanların yalnızca tetkik sonuçları ve tedavi seçenekleri üzerinde durduğundan bahsetmişti. Her sabah kapının önünde durarak “Bugün nasılsın?” diye sorduğumu da hatırlıyordu. “Sanki hastalığımdan ayrı bir insan olduğumu biliyordun,” diyordu. Sonrasında önemli bir talepte bulundu: “Hayatımı kendi hayatın yerine koyma. Yaşamayı sürdür. Ancak benim gibi neden gülümsemek isteyen hastaları da unutma.”
Zarfın içinde bir de küçük bir kart bulunmaktaydı. Bu kart, hastanenin hasta destek birimine başvurulması için yazılmış bir not içeriyordu. Duru, kendi adıyla bir dayanışma köşesinin oluşturulmasını istemişti. Maddi durumu yetersiz olan hastaların yakınlarına yol parası, sıcak yemek ve dinlenebilecekleri bir alan sağlanması amacıyla düşünmüştü. Birikimi son derece azdı. Bununla birlikte yatağının yanındaki çekmecede, tanıdıkların küçük katkılarıyla elde edilen az bir miktar parayı bırakmıştı. “Bu bir başlangıç olsun,” diye not düşmüştü.
O an mutlulukla hüzün birbirine karıştı. Duru’nun isteğini gerçekleştirmek arzusundaydım fakat mesleki sorumluluklarımı unutarak hareket edemezdim. Ben zaten onun tedavisinde görev alan doktorlardan biriydim. Hastane odasında gerçekleştirilen bu tören, resmi bir evlilik işlemi sayılmıyordu; hastalığı ağırlaştığında oluşan bu bağın etik açıdan değerlendirilmesi gerekiyordu. Mektubu cebime koyarak ertesi gün bölüm sorumlusuyla görüşmeyi talep ettim. Hiçbir detayı es geçmedim.
Sorumlum uzun bir süre dinledi. “Onun sana güvenmesi değerliydi,” dedi, “ancak hastalarla olan ilişkimizde güç farklılıkları bulunuyor. Bu durumu kurumsal olarak her yönüyle değerlendirmeliyiz.” Haklıydı. Duru’nun bana hissettirdiği sıcaklık, profesyonel yükümlülüklerimi ortadan kaldırmıyordu. Töreni ve süreçle ilgili kararları etik kurula bildirdim. Bir müddet onunla ilgili dosyalardan uzak durmayı da kabul ettim. Bu, onu unutmak değil, anısına karşı dürüst davranmak anlamına geliyordu.
Nazlı’yı tekrar aradığımda ilk sorum yardımla ilgiliydi. “Duru bu fikri ne zaman düşündü?” diye sordum. “Ölümünden birkaç hafta önce,” diye yanıtladı. “Siz tanışmadan evvel de servis koridorlarında bekleyen aileleri gözlemler, herkesin bir bardak çay içebileceği bir yer arzulard.” Duru’nun isteği yalnızca benimle ilgili değildi. O, kendi acısını aşan bir şey bırakma arzusundaydı. Nazlı’nın da katıldığı bir toplantıda hasta destek birimiyle görüştük. Kurumun izni ve gözetimi altında küçük, şeffaf bir yardım fonu oluşturmanın mümkün olduğunu düşündük.
Ancak kutudaki fotoğrafın arka tarafında farklı bir cümle daha yer alıyordu. “Gelinliğim yoktu ama hayatımın en güzel günüydü.” O cümleyi okuduğum akşam eve döndüğümde saatlerce gözyaşı döktüm. Hastane koridorlarını neşeli sözleriyle dolduran o genç kadını özlüyordum. Daha da kötü bir his ise, kendi yetersizliğimi düşünmekti. Hekim olmak, her hastayı kurtarabileceğim anlamına gelmiyordu; bunu tıp fakültesinde öğrenmiştim ama birini kaybettikten sonra bu gerçeği kavramak çok daha zorlayıcıydı.
Birkaç hafta içerisinde hastanede bir toplantı yapıldı. Etik değerlendirmede etkinliğin kişisel ve mesleki sınırlar açısından sorunlar taşıdığı açık bir şekilde kaydedildi. Bana rehberlik ve denetim sağlanması önerildi. Bunu bir ceza olarak algılamadım. Gelecekte bir hastanın duygusal ihtiyaçlarına yanıt verirken onun güvenliğini ve bağımsızlığını daha iyi korumak istiyordum. Duru’nun hikâyesini bir romantik kahramanlık masalına dönüştürmek, onun gerçek kişiliğine haksızlık olurdu.
Destek biriminin girişinde birkaç ay sonra küçük bir masa açıldı. Bu masa ‘Duru’nun Köşesi’ adını aldı. Bağışlar, hastane yönetiminin belirlediği bir hesapta toplanıyor, yardımların ihtiyaç sahibi belgelendirilmiş ailelere ulaştırılmasını sağlıyordu. İlk yardım, başka bir şehirden gelen ve günlerdir hastane çevresinde bekleyen bir anneye verildi. Kadın teşekkür ederken, “Bunu kim düşündü?” diye sordu. “Bunu bir genç kadın düşündü,” dedim. “Başkalarının da yalnız kalmasını istemiyordu.”
Nazlı, açılışa beyaz bir çiçek buketi getirdi. Duru’nun sevdiği çiçeklerdi. İkimiz bir süre sessizce oturduk. Daha sonra bana son zamanlarda tuttuğu küçük not defterinden bir yaprağı gösterdi. “Baran ciddileşince ona karşı daha fazla gülmek istiyorum,” yazıyordu. Bu sefer gözyaşlarımın arasında gerçekten güldüm. Nazlı da gülümsedi. Kederin içinden yükselen bu küçük ses, bana iyileşmenin, unutmak anlamına gelmediğini öğretti.
Zaman ilerledikçe diğer servislerde görev yapmaya başladım. Yeni hastalarımla her zaman saygılı ve net sınırlar kurmaya daha fazla özen gösterdim. Duru, insanların farklı hayalleri ve korkuları olduğunu hatırlattı. Bazıları uzun bir tedavi sırasında güç bulurken; bazıları sadece aileleriyle huzurlu bir akşam geçirmek istiyordu. Hastanın neye değer verdiğini sormak, bazen en dikkatli dinlemeyi gerektiriyordu.
Bir yıl sonra Duru’nun ölümünün yıldönümünde Nazlı ile destek köşesinde bir araya geldik. Kutudan çıkan iki bandaj yüzüğünü koruyucu bir zarfın içine koymuştum. Ayrıca Duru’nun fotoğrafını evimde saklıyordum. O gün bir teşekkür mektubu aldık: Destekten faydalanan bir aile, hastaneye giriş-çıkışlarının kolaylaştığını bildirmişti. Duru’nun hiçbir zaman tanımadığı kişilere dokunabildiğini görmek, yasımı tamamen yaşamamı sağlamadı ama ona yeni bir anlam kazandırdı.
Duru’nun annesiyle bir akşam konuşma fırsatım oldu. Hastalığı süresince kızının neşeli görünmesi herkesin hoşuna gitti fakat bazen onun korkularını sormayı unutmuşlardı, dedi. “Nazlı ile yalnız kaldığında ağlardı,” diye ekledi. Bu bilgi beni başlangıçta sarstı. Gözümün önüne yalnızca hastane yatağında gülümseyen Duru geliyordu. Ardından, bir insanın cesur olması, korkusuz olduğu anlamına gelmediğini anladım. Onun gülüşünü hatırlarken yaşadığı zorlukları göz ardı etmemem gerekti.
Bir süre işlerime yoğunlaştığımda bu konuşmayı tekrar hatırladım. Gece nöbetlerinden sonra uyumadan hastane koridorlarında dolaştığım zamanlar oldu. Bölümdeki deneyimli bir meslektaşım, dikkatimi çekip profesyonel destek almamı önerdi. Yas danışmanlığına başladım. İlk seanslarda cümle kurmakta zorlandım. Duru hakkında konuşurken, sadece kaybını değil, kurtaramadığım diğer hastaları da düşündüğümü fark ettim. Birinin ölümüyle yüzleşmek için kendimi sürekli cezalandırmam gerekmiyordu.
Destek köşesinde çalışırken bir kural koymuştuk: Duru’ya ait kişisel tıbbi bilgiler hiçbir tanıtımda paylaşılmayacaktı. Yardım alan ailelerden fotoğraf veya teşekkür beklenmeyecekti. Onun adını taşıyan şey, insanların zor zamanlarını başkalarının merakına açmadan yürütmeliydi. Nazlı bu kararı duyunca gözlerini sildi. “Ablam da bunu isterdi,” dedi. Duru’nun esprili yanını hatırladığımız kadar, mahremiyetini korumakta ona olan sevgimizin bir parçasıydı.
Bir gün hastane bahçesinde otururken Duru’nun en sık yaptığı şakayı hatırladım. Ciddi yüzüme gülümserdi. O an gülümsedim. Bunu yaptığım için kendimi kötü hissetmedim. Onu sevgiyle anmanın, acıyı her gün aynı yoğunlukla yaşamak zorunda olmak anlamına gelmediğini yavaş yavaş öğreniyordum.
Akşam eve dönerken ilk defa araçtaki camı açtım. Şehrin aydınlatmaları yolun her iki tarafında akıp gidiyordu. Duru’nun yazdığı mektubun son kısmını düşündüm: ‘Eğer hayatta kalırsan, güzel bir şey yapmayı erteleme.’ Onu kurtaramamıştım. Kendisi de benden yardım istememişti. Yaşadığı kısıtlı süre boyunca sadece hastalıkla anılmak istememişti. Bana bıraktığı kutudan çıkan en kıymetli şey yüzükler değil, bunun anlamını kavrama cesaretimdi.
